Handreiking ‘Veilige zorg, veilig werk’
Deze handreiking biedt zorgaanbieders duidelijke en toepasbare handvatten om een veilige zorg-, leef- en werkomgeving te realiseren. De handreiking is in opdracht van ActiZ, de Nederlandse GGZ, Valente en de VGN opgesteld door advocatenkantoor Nysingh en gebaseerd op actuele wet- en regelgeving, jurisprudentie en casuïstiek uit de praktijk.
Update mei 2026: In mei 2026 is naar aanleiding van vragen die een aantal branches kregen de handreiking vernieuwd. Deze is hieronder te downloaden en vervangt de eerdere versie.
Naar aanleiding van vragen en opmerkingen uit het veld hebben de betrokken brancheorganisaties ActiZ, de Nederlandse ggz, Valente en de VGN de Handreiking Veilige zorg, veilig werk op twee onderdelen aangepast. Hieronder de toelichting.
Reikwijdte
De reikwijdte van de Handreiking is verduidelijkt. Het uitgangspunt van de Handreiking is dat de cliënt aanspreekbaar is op zijn gedrag en dit kan aanpassen. Of een cliënt onder de Wzd of de Wvggz valt is voor de beoordeling of de cliënt aanspreekbaar is op zijn gedrag bij nader inzien niet relevant, omdat ook cliënten die onder deze wetten vallen aanspreekbaar kunnen zijn op hun gedrag en dat kunnen veranderen. Er zijn natuurlijk wel cliënten die door hun verstandelijke beperking, psychische stoornis of psychogeriatrische aandoening niet in staat zijn om hun gedrag te veranderen als zij daarop (zoals in de Handreiking wordt beschreven) worden aangesproken. Per situatie moet daarom ingeschat worden of toepassing van de Handreiking effectief kan zijn.
Deze verduidelijking is opgenomen in paragraaf 1.1.1 van de Handreiking.
Het goede gesprek staat voorop bij ontoelaatbaar gedrag
Op meerdere plekken is extra benadrukt dat zorgvuldige, open en tijdige communicatie het uitgangspunt is bij ontoelaatbaar gedrag van cliënten, (wettelijk) vertegenwoordigers, naasten en bezoekers. In gesprek blijven met hen, verwachtingen verduidelijken en gezamenlijk zoeken naar oplossingen vormen de basis voor het creëren én behouden van veiligheid. Door dit op meerdere plekken te benadrukken in de Handreiking wordt tegemoetgekomen aan feedback van cliëntenorganisaties.