ETHOS-telling 2026: de kracht van brede samenwerking
Ineke Baas, senior beleidsadviseur bij Valente maakte op 12 mei 2026 tijdens de vierde ETHOS-telling in Nederland een rondje langs diverse tellocaties in Utrecht. In dit blog vertelt zij over het belang van de ETHOS-telling.
Dit jaar doen maar liefst 96 gemeenten in 11 regio’s mee aan de ETHOS-telling dak- en thuisloosheid van Hogeschool Utrecht en Kansfonds. Op 12 mei 2026 brengen ruim 800 organisaties in kaart hoeveel mensen in hun regio dak- of thuisloos zijn en onder welke omstandigheden zij leven.
De telling vindt plaats in de regio’s Rotterdam, Utrecht, Zuid-Hollandse Eilanden, West-Brabant West, Zeeland, Midden-Holland, Drechtsteden, Alblasserwaard, Noord-Veluwe, Zeewolde, Noord- en Midden-Limburg, Groningen en Midden-IJssel. Daarmee heeft straks bijna twee derde van alle Nederlandse gemeenten inzicht in de aard en omvang van dak- en thuisloosheid binnen de eigen regio.
Vierde ETHOS-telling
De ETHOS-telling vindt dit jaar voor de vierde keer plaats. De ETHOS telmethodiek is een waardevol instrument om dak- en thuisloosheid beter zichtbaar te maken. Waar bestaande registraties, zoals de DAKMON, slechts het aantal geregistreerde dakloze mensen – in o.a. de opvang – weergeeft, brengt de ETHOS-methodiek ook verborgen dakloosheid in beeld.
Daarbij wordt een bredere definitie van dak- en thuisloosheid gebruikt, waardoor ook dakloosheid zichtbaar wordt onder kinderen, jongeren, ouderen en mensen die noodgedwongen verblijven op campings, vakantieparken, bij vrienden of zelfs in een auto.
Inzicht belangrijk voor effectief en preventief beleid
Juist dat inzicht is belangrijk voor gemeenten en woningbouwcorporaties om effectief en preventief beleid te maken. Want dakloosheid gaat uiteraard niet alleen over opvang, maar vooral over het voorkomen van verdere problemen. Mensen die hun woning verliezen, moeten snel geholpen kunnen worden – zonder weken te wachten op een postadres, briefadres of uitkering.
Goede opvang moet veilig zijn, perspectief bieden en mensen zo snel mogelijk laten doorstromen naar passende huisvesting. Tegelijkertijd maakt de telling duidelijk waar structurele oplossingen nodig zijn, zoals meer woonruimte voor o.a. jongvolwassenen of snellere ondersteuning voor mensen die uit detentie komen.
De kracht van brede samenwerking
De kracht van de ETHOS-telling zit ook in de brede samenwerking. Op 12 mei doen onder meer huisartsen, scholen, maatschappelijke opvangorganisaties, studentenhuisvesting, buurtteams, woningcorporaties, ggz-instellingen, kerken, boswachters en vakantieparken mee aan de ééndaagse point-in-time telling. Elk jaar sluiten nieuwe organisaties aan die zich betrokken voelen bij het onderwerp. Die gezamenlijke inzet is cruciaal om een realistisch beeld te krijgen van dak- en thuisloosheid in Nederland.
De cijfers leiden bovendien tot concrete acties. In Nijmegen wordt gewerkt aan meer huisvesting voor jongeren, terwijl Amsterdam extra opvang ontwikkelde voor mensen met een queer achtergrond. In ‘s-Hertogenbosch zijn betere afspraken gemaakt om dakloosheid na detentie te voorkomen.
Ook scholen en huisartsen worden steeds vaker betrokken bij het vroeg signaleren van problemen, bijvoorbeeld bij dakloze gezinnen. In Zeist doen inmiddels zelfs middelbare scholen mee aan de telling.
Deelname door 220 gemeenten – meer bewustzijn en draagvlak
Na deze telronde hebben in totaal 220 gemeenten deelgenomen aan de ETHOS-telling. Daarmee ontstaat niet alleen een gezamenlijk referentiekader, maar ook meer bewustzijn en draagvlak om verborgen dakloosheid aan te pakken.
De ambitie is helder: opvang zoveel mogelijk lokaal organiseren, dicht bij het eigen netwerk van mensen, en uiteindelijk voorkomen dat mensen langdurig in de maatschappelijke opvang terechtkomen. De ETHOS-telling helpt gemeenten om die aanpak steeds gerichter en effectiever vorm te geven.
Meer lezen over dit onderwerp? Bekijk ons dossier dakloosheid